TaÅŸlıtarla’dan bugüne GaziosmanpaÅŸa
İstanbul’un geç dönem yerleÅŸimlerinden olan ve daha önce TaÅŸlıtarla ve Küçükköy Mevkii olarak bilinen GaziosmanpaÅŸa, 1950′li yıllardan sonra geliÅŸmiÅŸ, 1983 yılında da ilçe yapılmıştır.
GaziosmanpaÅŸa ilçe alanı, yönetsel bakımdan kuzeydoÄŸu, doÄŸu ve güneydoÄŸudan Eyüp, güneyden BayrampaÅŸa ve Esenler ile çevrilidir. Kuzeyden ise Karadeniz’e komÅŸudur.
GaziosmanpaÅŸa, yüzölçümü bakımından İstanbul’un büyük ilçeleri arasında yer almaktadır. İlçe toprakları 3500 hektar bir alan kaplar. İlçenin GaziosmanpaÅŸa Belediyesi sınırları içinde 28 mahallesi, ayrıca mücavir alanda 5 beldeye baÄŸlı 12 mahallesi ve 5 de köyü vardır.
1985′de 291715 kiÅŸilik İstanbul nüfusunun yüzde 5′ini barındıran GaziosmanpaÅŸa’da, aynı yıl km² ye 1790 kiÅŸi düşmekteydi. 1990′da ilçe nüfusu 393667′ye, nüfus yoÄŸunluÄŸu ise 2415 kiÅŸi / km² ye yükselmiÅŸtir. GaziosmanpaÅŸa, nüfus artış hızı açısından İstanbul’un önde gelen ilçelerinden biridir. Öyle ki, 1997′deki nüfus sayımına göre ilçe nüfusu yedi yıl gibi kısa bir sürede 570 943 kiÅŸiye, nüfus yoÄŸunluÄŸu ise 3900 kiÅŸi / km² ye yükselmiÅŸtir. Nüfus yoÄŸunluÄŸu bakımından GaziosmanpaÅŸa, yalnız İstanbul’un deÄŸil, Türkiye’nin de önemli, yerleÅŸimlerinden biridir.
GaziosmanpaÅŸa ilçe alanı eskiden Eyüp ve Çatalca ilçelerinin sınırları içindeydi. Bugün ilçe merkezinin bulunduÄŸu güneydoÄŸudaki topraklar 1950′lere kadar boÅŸtu. Eyüp ilçe sınırları içindeki bu topraklar kıraç ve taÅŸlı olduÄŸundan halk arasında TaÅŸlıtarla olarak adlandırılırdı.
1950′den önce burada hayvancılıkla uÄŸraÅŸanların kurduÄŸu ağıllarla bir kaç atölye tipi imalathane vardı. 1952 yılında Balkan Göçmenlerine devletin yaptırdığı evlerle baÅŸlayan TaÅŸlıtarla serüveni, 1960′lı yıllardan itibaren sanayinin Rami ve Eyüp’e kaymasıyla korkunç bir ivme kazandı ve bugün ortaya 601 bin kiÅŸinin yaÅŸadığı dev GaziosmanpaÅŸa ilçesi çıktı. Bir bakıma TaÅŸlıtarla, GaziosmanpaÅŸa ilçesinin çekirdeÄŸi sayılmaktadır.
Düne kadar kentin varoşu olan Taşlıtarla bugün dev gökdelenleri alışveriş merkezleri, bilgisayarlı okulları ve eğlence merkezleriyle modern bir görünüm kazandı.
TaÅŸlıtarla 1958′e kadar Eyüp’ün Rami Bucağı’na baÄŸlı olan Küçükköy’ün bir mahallesiydi. 1962′de yapılan bir araÅŸtırmaya göre TaÅŸlıtarla’daki 18 bin gecekonduda yaklaşık 90 bin kiÅŸinin yaÅŸadığı tahmin edilmektedir. Nüfusun hızla artmasına baÄŸlı olarak Eyüp İlçesi’nde kurulan Göktepe Bucağı’nın merkezi durumundaki TaÅŸlıtarla, 1963′te bucak çevresindeki alanlarda oluÅŸturulan GaziosmanpaÅŸa İlçesinin merkezi oldu ve bundan sonra GaziosmanpaÅŸa adıyla anılmaya baÅŸladı.
GaziosmanpaÅŸa İlçesi’ne Rami Bucağı’nın ve Çatalca İlçesi’ne baÄŸlı Hadımköy Bucağı’nın bazı köyleri katılmıştır. 1970′den önce Çatalca’nın Tayakadın Köyü 1990 öncesinde yine Çatalca’nın kırsal bir yerleÅŸmesi olan Yeniköy de baÄŸlanınca GaziosmanpaÅŸa İlçesi bugünkü sınırlarına kavuÅŸmuÅŸtur.
GaziosmanpaÅŸa İlçesi’nin kentsel geliÅŸmesini en iyi ilçenin nüfus geliÅŸmesi göstermektedir. Dünyanın çok az yerinde görülebilecek bir kentleÅŸme sonucunda GaziosmanpaÅŸa’nın nüfusu 1935-1997 yılları arasındaki 60 yılda olaÄŸanüstü büyümüş, tam 165 misli artmıştır. İlçe nüfusu 1935′de 3847 iken 635.000 olmuÅŸtur.
1935′teki sayıma göre, bu alandaki nüfusun tamamı kırsal yerleÅŸmelerde yaşıyordu. Sonraki yıllarda İstanbul’un bir çok bölümünde görüldüğü gibi GaziosmanpaÅŸa’da da kentleÅŸme hız kazandı. GaziosmanpaÅŸa İlçesinde İstanbul’a yakın olan yerler daha hızlı kalabalıklaÅŸmış ve kent niteliÄŸi kazanarak İstanbul kentsel alanına katılmıştır.
KurulduÄŸu günden bu yana her dönem kamuoyunun dikkatini çeken ilçe, son yıllarda artan nüfusuyla İstanbul’un en büyük ikinci ilçesi olma hüviyetini kazandı.
1990 Genel Nüfus Sayımı’na göre ilçe merkezinin genç bir nüfusa sahip olduÄŸu belirlenmiÅŸtir. Öyle ki, 20 yaşın altındaki nüfus toplam nüfusun yarısına yakındır. Yine aynı sayıma göre, ilçe merkezinde 6 yaşın üzerindeki okuryazarlık oranının yüzde 88.1 olduÄŸu görülmüştür. İlçe merkezinde okuma yazma bilenlerden yüzde 81.3′ü bir öğrenim kurumundan mezun olmuÅŸtur.
Bunlardan yüzde 75.7’si ilkokulu, yüzde 12.9′u ortaokul ve dengi okulları, yüzde 9.2’si lise ve dengi okulları ve yüzde 2.2’si yüksek öğrenim kurumlarını bitirmiÅŸtir.
GaziosmanpaÅŸa ilçe merkezinde iktisaden faal nüfus 12 ve daha yukarı yaÅŸtaki nüfusun yüzde 48.4′ünü oluÅŸturmaktadır. Bu, 12 yaÅŸ üzerindeki nüfusun yaklaşık yarısının faal olarak ekonomik hayata katıldığını, diÄŸer yarısının ise ekonomik açıdan faal olmadığını ortaya koymaktadır. İktisaden faal olmayan nüfusun büyük kısmını ev kadınları oluÅŸturmaktadır.
GecekondulaÅŸmanın yoÄŸun olduÄŸu ilçelerden sayılan GaziosmanpaÅŸa, son yıllarda özellikle de Belediyenin altyapı, ulaşım ve peyzaj çalışmaları ile her geçen gün geliÅŸme trendini arttıran bir yapıya kavuÅŸturulmuÅŸtur. İlçenin kaderini iyi yönde etkileyen bu hizmetler büyük yatırımcıları bu bölgeye sevk etmiÅŸ ve GaziosmanpaÅŸa da İstanbul’un kentli unsurlarını taşır hale gelmeye baÅŸlamıştır.
Sosyal yapıyı güçlendirmek, renkli etnik ve kültürel yapıyı canlı tutabilmek ve nüfusun yarıya yakınını oluşturan gençlerin ihtiyaçlarına cevap verebilmek için; Belediye, yeni yapılanmakta olan ilçede bir çok alanı kamulaştırarak, çok amaçlı spor kompleksleri, dev alış-veriş ve kültür merkezleri, büyük tünel ve kavşak çalışmaları, toplu konut alanları ve rekreasyon alanlarından bir kısmını hayata geçirmiş, bir kısmını da projelendirerek yapılaşma aşamasına getirilmiştir.
Hızla artan nüfus ve buna paralel olarak yıllardan beri ihmal edilmişliğin ortaya çıkardığı sorunlar, ilçede pek çok faaliyetin bir arada ve süratle yapmak gereğini doğurdu.
Artık GaziosmanpaÅŸa’nın çehresi yapılan planlı altyapı çalışmaları ve gelecek vadeden projeler ile modern bir görünüm kazanıyor. Çevre saÄŸlığı ve insan saÄŸlığına hizmet veren yatırımları, sosyal hizmetlerde ve meslek edindirmede halka sunulan sınırsız hizmetler ile insanı insan yapan deÄŸerlerin ön plana çıkarıldığı bir anlayış sergileniyor.
Planlı ve akılcı etütler yapılarak deÄŸiÅŸen ilçenin önümüzdeki yıllarda İstanbul’un örnek gösterilen cazibe merkezi halini alacağı gün gibi aÅŸikar.
Esnaf ve Sanatkarlar BirliÄŸi’nin verilerine göre, GaziosmanpaÅŸa’da 498 küçük ölçekli, 145 orta ölçekli ve 18 de büyük ölçekli iÅŸletme bulunuyor. Genel olarak avize, oto motor tamiri, metal iÅŸleri, konfeksiyon, torna-tesviye ve elektronik tesisatçılığı konularında faaliyet gösteren bu iÅŸletmelerde 3688 kiÅŸi çalışıyor.
İlçede genel olarak bir inşaat havasının hakim olduğu söylenebilir. Eski gecekondular artık yerini planlı yapılaşmaya bırakıyor. İlçenin hemen hemen her yerinde inşaat malzemesi satan perakendeci ya da toptancı mağazalarına, hafriyatçılara, marangozlara rastlamak mümkün.
GaziosmanpaÅŸa İlçesi’nde ekonomik hayatın temelini küçük esnaf ve dış üretim faaliyetleri oluÅŸturmaktadır. İlçe merkezinde iktisaden faal nüfusun yüzde 60′ı bu iÅŸlerde çalışmaktadır. Bununla birlikte İlçeye baÄŸlı köylerde kırsal nüfusun geçimini temin ettiÄŸi tarımsal üretim de vardır. Ancak tarımsal üretim her geçen gün azalmaktadır. Son yıllarda geliÅŸmeye baÅŸlayan baka bir faaliyet alanı da turizmdir. Gelecekte özellikle Karadeniz kıyısında turizm faaliyetlerinin önemli bir yer tutması beklenmektedir.